Komitet Badań Naukowych

Komitet Badań Naukowych (KBN) - zgodnie z zapisem Ustawy z 12 stycznia 1991 był to naczelny organ administracji rządowej do spraw polityki naukowej i naukowo-technicznej Polski. Ustawa z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki przekazała jego zadania w zakresie finansowania ministrowi właściwemu dla spraw nauki.

KBN został ostatecznie włączony w struktury Ministerstwa, 5 lutego 2005 r. stając się jej Radą Nauki. Jego ostatnim przewodniczącym był prof. Michał Kleiber, który równocześnie był Ministrem Nauki. Struktury KBN przeszły do Ministerstwa w formie nieco zmienionej, choć w zasadnicznych zrębach Rada Nauki jest w dużym stopniu kopią struktur KBN.

Najważniejszą częścią działania KBN było rozdzielanie niemal całości środków finansowych przeznaczanych przez budżet państwa na rozwój i utrzymanie nauki w Polsce. KBN rozdzielał pieniądze na tzw. cele statutowe uczelni i państwowych instytutów naukowych, na rozwój infrastruktury naukowej (biblioteki, sieci komputerowe itp.), organizował wymianę międzynarodową oraz uczestniczył w pracach związanych z integracją Polski z Unią Europejską. W oczach szeregowych pracowników nauki najważniejszymi zadaniami KBN było bezpośrednie finansowanie badań naukowych w postaci grantów. Granty te stanowiły w latach 1991-2005 znaczną część środków budżetowych na naukę (ok 30%), a polityka ich przyznawania określała w dużym stopniu kierunki rozwoju nauki w Polsce.

Rolę decyzyjną w KBN pełnił jej Komitet, w którym większość (13 osób z 19) mieli przedstawiciele środowisk nauki. Organami Komitetu było 12 zespołów zajmujących się poszczególnymi dziedzinami nauki. Członkowie tych zespołów byli wybierani przez wszystkich pracowników nauki w Polsce, posiadających minimum tytuł doktora. Członkowie tych zespołów mieli decydujący wpływ na przyznawanie grantów na określone projekty badawcze.

Przewodniczący Komitetu Badań Naukowych:

• Witold Karczewski (22 marca 1991 r. – 6 marca 1995 r.)
  • Przewodniczący KBN (kierujący Urzędem Komitetu Badań Naukowych) (22 marca 1991 r. – 6 marca 1995 r.)
• Aleksander Łuczak (7 marca 1995 r. – 31 października 1997 r.)
  • Wiceprezes Rady Ministrów, Przewodniczący KBN (kierujący Urzędem Komitetu Badań Naukowych) (7 marca 1995 r. – 7 lutego 1996 r.)
  • Przewodniczący KBN (kierujący Urzędem Komitetu Badań Naukowych) (7 lutego 1996 r. – 31 października 1997 r.)
• Andrzej Wiszniewski (31 października 1997 r. – 19 października 2001 r.)
  • Przewodniczący KBN (kierujący Urzędem Komitetu Badań Naukowych) (31 października 1997 r. – 19 października 1999 r.)
  • Przewodniczący KBN, Minister Nauki (kierujący Urzędem Komitetu Badań Naukowych) (19 października 1999 r. – 19 października 2001 r.)
• Michał Kleiber (19 października 2001 r. – 5 lutego 2005 r.)
  • Przewodniczący KBN, Minister Nauki (kierujący Urzędem Komitetu Badań Naukowych) (19 października 2001 r. – 1 kwietnia 2003 r.)
  • Przewodniczący KBN, Minister Nauki (kierujący Ministerstwem Nauki i Informatyzacji) (1 kwietnia 2003 r. – 2 maja 2004 r.)
  • Przewodniczący KBN, Minister Nauki i Informatyzacji (kierujący Ministerstwem Nauki i Informatyzacji) (2 maja 2004 r. – 5 lutego 2005 r.)

Linki

• Archiwalna kopia oficjalnej strony KBN

Informacja NIK o wynikach kontroli:

• prawidłowości wykorzystania dotacji budżetowych przyznawanych przez KBN szkołom wyższym na badania własne (2003);
• wydatkowania środków budżetowych na finansowanie (dofinansowanie) przez KBN projektów badawczych podejmowanych na wniosek organów administracji rządowej (2002);
• przyznawania przez KBN i wykorzystywania środków finansowych na realizację projektów badawczych zamawianych PDF (1997)