Róża pomarszczona – Wiki

Róża pomarszczona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Róża pomarszczona
Odmiana uprawna o pełnych kwiatach
Odmiana uprawna o pełnych kwiatach
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd różowce
Rodzina różowate
Rodzaj róża
Gatunek róża pomarszczona
Nazwa systematyczna
Rosa rugosa Thunb.
J. A. Murray, Syst. veg. ed. 14:473. 1784 May-Jun (Fl. jap. 213. 1784 Aug
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Forma typowa – morfologia
Owoc

Róża pomarszczona (róża fałdzistolistna, róża japońska) Rosa rugosa Thunb. – gatunek krzewu należący do rodziny różowatych. Występuje pospolicie na obszarach umiarkowanych i ciepłych półkuli północnej. Pochodzi ze wschodniej Azji (Chiny, Korea, Japonia). Sprowadzona została do Europy przez ogrodników i rozprzestrzeniła się w środowisku naturalnym jako uciekinier z uprawy (agriofit). Obecnie występuje prawie w całej Europie, także na terenie Polski. Po raz pierwszy pojawiła się u nas ok. XIX w. Obecnie jest średnio pospolita, na niektórych obszarach kraju występuje dość licznie. Według ekologów stanowi zagrożenie (niewielkie) dla gatunków rodzimych i na obszarach chronionych należy zaniechać hodowli tego gatunku, a istniejące jej stanowiska należy mechanicznie zwalczać[2]. Status gatunku we florze Polski: kenofit.

Spis treści

[edytuj] Morfologia

Pokrój
Krzew o wysokości do 1,5 m. Wytwarza rozłogi, wskutek czego często tworzy gęste zarośla.
Pędy
Wszystkie pędy pokryte kolcami i owłosione. Wszystkie kolce są szczeciniaste, bardzo gęste i o bardzo zróżnicowanej wielkości i kształcie. Największe z nich są czasami sierpowato zagięte, najmniejsze igiełkowate.
Liście
Nieparzysto-pierzaste. Są złożone z 5-7 grubych, ciemnozielonych listków, jajowato-eliptycznych, pod spodem owłosionych, często też ogruczolonych. Na górnej stronie są ciemnozielone, pomarszczone, nagie i lśniące.
Kwiaty
Posiada duże pięciopłatkowe, pojedyncze kwiaty, różowe lub różowo-czerwone (u uprawianych odmian także w innych kolorach). Przeważnie wyrastają po kilka na krótkich, ogruczolonych szypułkach. Działki kielicha są trwałe, krótsze od płatków korony, całobrzegie (czasami tylko zewnętrzne działki mają nieliczne i małe łatki). Po przekwitnięciu kwiatów pozostają wzniesione do góry. Zewnętrzne pręciki kilkakrotnie dłuższe od słupka. Tworzące pierścień miodniki są wzniesione.
Owoce
Duże, kuliste, szkarłatnoczerwone.

[edytuj] Biologia i ekologia

Nanofanerofit. Rośnie na siedliskach ruderalnych, nadmorskich wydmach[2]. Kwitnie od maja do czerwca.

[edytuj] Zastosowanie

  • Roślina ozdobna: jest uprawiana zarówno w postaci typowego gatunku, jak i w licznych odmianach i krzyżówkach międzygatunkowych. Występują też odmiany o pełnych kwiatach. Jest łatwa w uprawie. Nie ma specjalnych wymagań co do gleby, jest też całkowicie mrozoodporna (strefy mrozoodporności 2-10)[3]. Wymaga słonecznego stanowiska, jest często atakowana przez mszyce.
  • Owoce są niezwykle bogatym źródłem witaminy C – zawierają jej dziesięciokrotnie więcej, niż porzeczka czarna. Już 1-3 jej owoce w zupełności wystarczą do pokrycia dziennego zapotrzebowania człowieka na tę witaminę. Naturalna witamina zawarta w owocach jest przy tym trzykrotnie bardziej skuteczna od witaminy syntetycznej w tabletkach. Owoce róży mogą być używane do sporządzania przetworów i win.[4][5]
  • Roślina lecznicza[4][6][5]
    • Surowiec zielarski : dojrzałe owoce (Fructus Rosae). Są składnikiem wielu mieszanek ziołowych i mają w ziołolecznictwie takie samo zastosowania, jak owoce róży dzikiej i wielu innych gatunków róż. Zawierają oprócz ogromnej ilości witaminy C garbniki, karotenoidy, kwasy organiczne, olejki eteryczne, cukry, pektyny.
    • Działanie : słabo rozkurczające, żółciopędne, łagodnie moczopędne. Róża jest stosowana przede wszystkim jako lek ogólnie wzmacniające (bogate źródło witaminy C), ale także pomocniczo do leczenia różnych schorzeń wątroby, nerek i przewodu pokarmowego.
    • Zbiór i suszenie : owoce zbiera się, gdy dojrzeją, ale jeszcze zanim zrobią się miękkie. Suszenie ich jest dość trudne; owoce trzeba rozdrobnić, przez pierwsze 10 min. należy trzymać je w temp. ok. 100 °C, by szybko zniszczyć enzymy rozkładające witaminę C, potem suszyć w temp. ok. 50-60 °C
  • Z płatków można sporządzać bardzo aromatycznie pachnące konfitury, szczególnie nadające się na nadzienie do pączków i innych ciast.

[edytuj] Odmiany

Krzyżówki róży pomarszczonej to między innymi: 'Alba plena' o kwiatach białych i 'Plena' o kwiatach purpurowych. Pięknym zapachem charakteryzują się odmiany 'Blanc Double de Coubert' i 'Roseraie de l’Hay'.

Przypisy

  1. ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-29].
  2. ↑ 2,0 2,1 Rosa rugosa Thunb.. W: Gatunki obce w Polsce [on-line]. Instytut Ochrony Przyrody PAN. [dostęp 2010-02-13].
  3. ↑ Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0. 
  4. ↑ 4,0 4,1 Mazerant-Leszkowska Anna. Mała księga ziół. Inst. Wyd. Zw. Zawodowych, Warszawa, 1990. ISBN 83-202-0810-6
  5. ↑ 5,0 5,1 Serwis botaniczny Lonicera
  6. ↑ Macků Jan, Krejča Jindřich. Atlas roślin leczniczych. Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1989. ISBN 83-04-03281-3

[edytuj] Bibliografia

  1. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8. 
  2. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953. 

[edytuj] Linki zewnętrzne